Hoe bedrijven de verhouding tussen plantaardige en dierlijke eiwitten kunnen balanceren
Bedrijven uit de private sector zijn onmisbaar om de omslag naar een gezond en duurzaam voedingspatroon te versnellen. De sleutel tot succes? Een betere balans tussen de verkoop van plantaardige en dierlijke eiwitten. Zo zorgen we dat wat we eten weer binnen de grenzen van onze planeet en de gezondheidsadviezen past.
Daarom dagen we voedingsbedrijven uit: stel duidelijke doelen om de eiwitshift in jullie verkoop te realiseren. Door de verhouding tussen plantaardig en dierlijk (de ‘eiwit-split’) actief op te volgen, ontdek je nieuwe kansen, kun je gerichter bijsturen en voldoe je aan de strengere regelgeving. Zo bouwen we samen aan een voedselsysteem dat klaar is voor de toekomst.
De invloed van ons voedselsysteem op klimaat en milieu
Het wereldwijde voedselsysteem is een van de grootste drivers van klimaatverandering en milieuvervuiling; het is verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de wereldwijde uitstoot. Vooral de veehouderij weegt zwaar door de productie van grote hoeveelheden broeikasgassen, zoals CO2, methaan en lachgas.
Maar het gaat verder dan alleen de uitstoot. Landbouw is de belangrijkste oorzaak van ontbossing en het verlies aan biodiversiteit. Het overgrote deel van de landbouwgrond wordt namelijk gebruikt voor dierlijke producten en de teelt van veevoer. Bovendien tast de intensieve veehouderij de bodem aan en vervuilt het ons water en de lucht door de uitstoot van ammoniak, hormonen en chemicaliën. Deze milieueffecten vormen samen een vicieuze cirkel die uiteindelijk onze eigen voedselzekerheid en veerkracht in gevaar brengt.
De impact van een shift in onze voeding
In rijke landen eten we gemiddeld veel meer eiwitten dan aanbevolen. Dit voedingspatroon heeft een enorme impact op onze planeet, vooral door de grote hoeveelheid dierlijke producten die we consumeren.
Een gezond en duurzaam dieet bestaat juist uit veel plantaardige producten, zoals groenten, fruit, peulvruchten en volkorenproducten. Als we ons eetpatroon aanpassen, kan de uitstoot van de landbouw in hoge-inkomenslanden tegen 2050 met maar liefst 61% dalen. De ‘Planetary Health Diet’ van de EAT-Lancet Commissie biedt hiervoor de wetenschappelijke blauwdruk: een gezond en duurzaam evenwicht voor mens en planeet tegen 2050.
ProVeg International, het WWF en de Green Protein Alliance adviseren bedrijven om hun doelen hierop af te stemmen:
70% plantaardig vs. 30% dierlijk over het volledige assortiment.
60% plantaardig vs. 40% dierlijk wanneer specifiek wordt gekeken naar de productgroep eiwitbronnen.
Meten is weten: voortgang bijhouden als bedrijf
Voedingsbedrijven hebben de touwtjes in handen om een omgeving te creëren waarin de overstap naar plantaardig voor de klant de logische keuze wordt. Maar om echt impact te maken, moet je eerst weten waar je staat. Dat begint bij het meten van de verkoopvolumes en het analyseren van de huidige balans tussen plantaardige en dierlijke eiwitten. Alleen door concrete ‘eiwit-split’ doelen te stellen en de voortgang nauwgezet te monitoren, krijg je grip op de transitie.
Het verschuiven van deze balans is niet alleen goed voor de planeet; door je ecologische voetafdruk te verkleinen en bij te dragen aan wereldwijde natuurdoelen, creëer je ook direct waarde voor je eigen onderneming.
Waardepropositie
Om als bedrijf op de lange termijn levensvatbaar te blijven, moet je aansluiten bij wereldwijde duurzaamheidsdoelen en de groeiende vraag naar gezonde voeding. Door de klimaat- en duurzaamheidsproblematiek aan te pakken, maak je je eigen bedrijfsvoering bovendien weerbaarder en toekomstbestendig.
Keuzes maken op basis van data
Regelmatige monitoring laat precies zien welke strategieën werken. Data kunnen aantonen dat in-store promoties, productplaatsing of merk-samenwerkingen nodig zijn om de plantaardige verkoop te stimuleren (of de dierlijke verkoop af te remmen). Een concreet voorbeeld is de Nederlandse retailer Jumbo. Nadat ze in 2023 hun eiwit-split over alle productgroepen hadden gemeten, concludeerden ze dat het stoppen met promotiekortingen op vers vlees noodzakelijk was om hun 2030-doelen te halen. In maart 2024 kondigden ze effectief aan te stoppen met aanbiedingen op rund-, varkens- en kippenvlees. Door jaarlijks te blijven monitoren, kan Jumbo de effectiviteit van deze strategie blijven toetsen.
Navigeren door regelgeving
Het omarmen van zowel vrijwillige als verplichte rapportagekaders wordt steeds belangrijker. Vrijwillige initiatieven zoals SBTi en wettelijke regels zoals de CSRD bieden dwingende redenen om de voortgang van de eiwit-split te rapporteren. De CSRD verplicht grote bedrijven om uitgebreid te rapporteren over hun directe en indirecte emissies (Scope 1, 2 en 3). De eiwit-split is hierbij een cruciale graadmeter en biedt concreet bewijs van vooruitgang.
Impact en transparantie
De noodzaak is groot: Scope 3-emissies (inclusief landbouw) maken meer dan 90% uit van de totale uitstoot van een bedrijf. Bij foodretailers komt zelfs 51% van die Scope 3-uitstoot specifiek uit vlees en zuivel. Door deze standaarden te integreren, voldoen bedrijven niet alleen aan de wet, maar bouwen ze ook een concurrentievoordeel op. Transparantie versterkt de band met consumenten, investeerders en beleidsmakers. Veel grote spelers stellen daarom nu al wetenschappelijk onderbouwde doelen (science-based targets) om hun koers hierop af te stemmen.
Groeiend momentum voor transparantie
Er is een duidelijke beweging gaande waarbij koplopers het voortouw nemen:
Nederland: In 2024 houdt al meer dan 90% van de supermarktsector de eiwit-split bij. Ze gebruiken hiervoor de eenduidige “Protein Tracker”-methodologie.
Verenigd Koninkrijk: Negen grote retailers (waaronder Tesco, Lidl en Aldi), die samen meer dan 80% van de markt vertegenwoordigen, rapporteren inmiddels volgens dezelfde methode.
Europa: Ook in België, Duitsland en Oostenrijk hebben grote retailers methodieken omarmd om hun eiwitdoelen nauwgezet op te volgen.
Aanbevelingen voor doelstellingen en monitoring
Stel tijdsgebonden doelen
aak werk van een nieuwe balans tussen de verkoop van dierlijke en plantaardige producten. Kies hierbij voor een streefcijfer dat gebaseerd is op wetenschappelijk onderbouwde en erkende richtlijnen voor een duurzame toekomst, zoals de Planetary Health Diet.
Zorg voor een heldere nulmeting
Rapporteer je voortgang ten opzichte van een duidelijk basisjaar. Gebruik een methodologie die interne vergelijking mogelijk maakt, zodat je de koers richting je doelen nauwkeurig kunt volgen.
Koppel verkoop aan impact
Maak inzichtelijk hoe en in welke mate de verschuiving in je verkoopcijfers bijdraagt aan je bredere duurzaamheidsdoelen op het gebied van klimaat en voeding.
Kijk verder dan alleen de eiwitbronnen
Rapporteer minimaal de verkoop van specifieke eiwitbronnen, maar streef er bij voorkeur naar om de balans in je volledige assortiment te meten en te verbeteren, inclusief samengestelde producten en kant-en-klaarmaaltijden.
Zoek de samenwerking op
Kom samen met sectorgenoten om methodieken en doelstellingen continu te verbeteren. Eén lijn trekken in het meten en stellen van doelen maakt het makkelijker om jaarlijkse vooruitgang te boeken en bedrijven onderling te vergelijken. Bovendien vergroot samenwerking de slagkracht richting gedeelde doelen en creëert het ruimte om gezamenlijk te pleiten voor sterker beleid rond gezonde en duurzame voeding.
Samen sterker
De samenwerking tussen voedingsbedrijven, ngo’s en andere instanties is essentieel. Door ervaringen te delen en gezamenlijke doelen te stellen, kunnen we methodieken en dataverzameling continu verbeteren. Zo maximaliseren we onze collectieve bijdrage aan een duurzame toekomst.
ProVeg International, het WWF en de Green Protein Alliance slaan de handen ineen om voedingsbedrijven te ondersteunen bij het monitoren van hun verkoopcijfers en het behalen van hun eiwitdoelen.
Wens je advies of een samenwerking met ProVeg?
Zet jouw organisatie ook in op de eiwitshift? ProVeg België helpt je om die ambities waar te maken. Wij begeleiden retailers, grootkeukens en voedingsbedrijven om het plantaardig aanbod op de kaart te zetten. Met partnerships en/of expertadvies staan we voor je klaar.
