Stel je voor dat je je tanden zet in een sappig stukje vis of een knapperige garnaalkroket. Je proeft de zee, maar daar komt het niet vandaan. Je hapje is volledig plantaardig en werd ontwikkeld met behulp van nieuwe voedingstechnologieën. En het allerbeste: het ziet eruit en smaakt bijna hetzelfde als het origineel. Klinkt dat futuristisch en te mooi om waar te zijn? Toch liggen deze producten vandaag al in de rekken, ook in België en Nederland.
De industrie rond alternatieve zeevruchten is ontstaan als reactie op enkele van de grootste uitdagingen waarmee onze oceanen te maken krijgen. Waarom is deze sector zo belangrijk en wat is de huidige stand van zaken op het gebied van plantaardige vis- en zeevruchten?
Waarom plantaardige zeevruchten zo’n groot potentieel hebben
De visindustrie is een enorme sector, met een waarde van meer dan 220 miljard euro. Tussen 2001 en 2021 nam de wereldwijde consumptie van zeevruchten met meer dan 20% toe, wat volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties nog eens met 10% zal stijgen tegen 2032.
Onze oceanen kunnen die vraag nu al nauwelijks bijbenen: industriële visserij beslaat meer dan 55% van het oceaanoppervlak – een gebied dat vier keer zo groot is als alle landbouwgrond samen – en bijna 40% van de visbestanden wordt overbevist.
Tegelijkertijd haalde aquacultuur in 2021 voor het eerst de traditionele visvangst in. Dat klinkt positief, maar zorgt ook voor extra druk op ecosystemen, omdat veel gekweekte vissen afhankelijk zijn van vismeel en visolie.
Door deze toenemende druk groeit de interesse in alternatieve vis- en zeevruchten. Plantaardige, gefermenteerde en gecultiveerde visproducten bieden een veelbelovende oplossing: ze kunnen de impact op mariene ecosystemen verminderen en vormen een duurzamer en diervriendelijker alternatief. Bovendien zijn ze inmiddels zo goed ontwikkeld dat ze qua smaak ook de veeleisende visliefhebbers kunnen overtuigen.
Wat ligt er bij ons op tafel?
Heb je al eens de zeesalade geproefd van BonMush? Of de zalmplakjes van Solmon? In de rekken van Belgische supermarkten liggen inmiddels verschillende plantaardige alternatieven, van plantaardige vissticks tot spreads die qua smaak en structuur verrassend dicht bij het origineel komen.
Ook met zeewier wordt volop geëxperimenteerd. Zo ontwikkelt Sea.Sense krokante zeewier toppings die gerechten een smaakvolle twist geven. Ook het onderzoeksproject ‘ZWR: Zeewier op Zwier’ van de VIVES Hogeschool onderzoekt hoe zeewier kan worden ingezet als veelzijdig ingrediënt binnen innovatieve voedingsmiddelen.
Vooral zeewierkroketten vallen duidelijk in de smaak bij de Belgen en zijn te vinden op steeds meer menukaarten. Die van Nomet, een Belgische startup, haalden zelfs het menu van IKEA, waar ze door een breed publiek werden geproefd en goedgekeurd.
Een groeiende honger naar verandering
Hoewel alternatieve zeevruchten voorlopig slechts een fractie uitmaken van de totale vismarkt, volgen ze een herkenbaar patroon: een snelle opkomst, gevolgd door een fase van stabilisatie en schommelende verkoopcijfers.
Het groeiverhaal is dus niet rechtlijnig. Net als bij andere eiwitbronnen lijken thema’s zoals gezondheid, duurzaamheid en dierenwelzijn de belangrijkste drijfveren te zijn. Nieuwsgierigheid speelt echter ook een grote rol, want consumenten ontdekken graag nieuwe smaken en producten. Uiteindelijk blijft de doorslaggevende factor wel de smaakbeleving. Alternatieve zeevruchten moeten niet alleen duurzaam zijn, maar ook gewoon lekker.
Op het bord
Of je nu flexitariër bent, bewust kiest voor duurzamere opties, vegan eet of gewoon nieuwsgierig bent: alternatieve zeevruchten bieden een nieuwe manier om vertrouwde gerechten te herdenken. Misschien wordt je volgende favoriet wel plantaardige sushi of een curry met vegan garnalen.
Auteur: Maren Kuhn / ProVeg International
