Latte met plantaardige melk? Dat is dan 50 cent extra. Is de toeslag in koffiebars nog altijd een frustrerende realiteit? Of worden we niet langer gestraft voor onze duurzame keuze? Studente Lotte Naert ging voor ProVeg op bezoek bij 35 koffieketens. De conclusie? De straftaks bestaat nog, maar je kan die al op veel plaatsen vermijden.
Plantaardige melk zit in de lift. Van haver en soja tot amandel, kokos en erwt: we worden heerlijk verwend met allerlei verschillende smaakjes. Maar betalen we daar ook extra voor in de koffiebar?
4 ketens volledig plantaardig
Bij 38 procent van de onderzochte koffieketens kost plantaardige melk in elke vestiging evenveel als koemelk. Er zijn intussen ook al 4 ketens die enkel nog plantaardige melk aanbieden. Way, IzyCoffee, Have a Roll en Caffenation laten zien dat het kan: zij hebben koemelk volledig uit hun aanbod geschrapt. Maar de toeslag blijft ook nog wel op veel plaatsen bestaan: 28 procent van de ketens vraagt 30 tot 70 cent extra. Bij 10 procent is de meerprijs en het aanbod wisselvallig en afhankelijk van de uitbater of locatie. De straftaks blijft dus een probleem, al zijn er genoeg ketens die inspanningen leveren.
Havermelk is king
Momenteel biedt 74% van de koffiebarketens in elke vestiging plantaardige opties aan, dat was twee jaar geleden 70%. We kunnen dus op steeds meer plaatsen terecht voor een plantaardig schuimpje op onze koffie, maar nog lang niet overal. De absolute favoriet van barista’s is momenteel haver. Elke keten met plantaardige opties serveert havermelk. Amandelmelk is bij 40 % van de ketens te vinden en kokosmelk komt bij ongeveer 34 % op de kaart voor. Opvallend is dat sojamelk, de pionier van weleer, met een beschikbaarheid van slechts 20 % steeds vaker het veld moet ruimen. Erwtenmelk is een nieuwkomer die te vinden is bij 11,4 % van de ketens.
Dappere kleine koffiebars
We botsten tijdens ons onderzoek ook nog op een koffiebar in Borgerhout, die de straftaks heeft omgedraaid. Wie bij Bar Boel een cappuccino met koemelk bestelt, betaalt méér. De reden die mede-uitbater Daan Alferink daarvoor geeft? ‘Plantaardige melk is minder belastend voor het milieu, dus lijkt het ons logisch om die goedkoper aan te bieden.’ Bij KOP in Aalst doen ze ook hun best. Koffie krijg je er standaard geserveerd met havermelk, ook het gebak is vegan. Toch zin in koemelk? Dat kan op vraag, zonder extra kosten. Deze aanpak zorgt ervoor dat ze 20 keer meer havermelk verkopen dan koemelk.
Voor dit onderzoek namen we het prijsbeleid onder de loep van 35 ketens die koffie serveren (ter plaatse, take-away of beide) en minstens drie vestigingen hebben in België. We voerden meer dan 70 fysieke steekproeven uit. Particuliere zaken zijn niet meegenomen in het onderzoek.
