Na całym świecie tysiące osób zapisuje się do Veggie Challenge i zobowiązuje się do diety fleksitariańskiej, wegetariańskiej lub w pełni roślinnej na 30 dni. Każdy ma swoje powody – niektórzy chcą poprawić zdrowie, inni zmniejszyć wpływ na środowisko lub oszczędzić życie zwierząt. W tym artykule przedstawiamy przybliżone oszczędności zasobów, jakie można osiągnąć, zmieniając dietę na 30 dni. Dane przedstawione są dla Polski.
Zwierzęta
Ograniczenie lub wyeliminowanie produktów pochodzenia zwierzęcego – takich jak mięso, nabiał czy jaja – z codziennej diety może zmniejszyć popyt na te produkty. W efekcie można zapobiec cierpieniu zwierząt i ocalić ich życie. Poniższa tabela daje ogólne pojęcie o tym, ile zwierząt mogłeś ocalić, zmieniając dietę1.
- Dieta w pełni roślinna przez 30 dni: ±1.44 zwierząt2
- Dieta wegetariańska przez 30 dni: ±1.35 zwierząt
Więcej o tym, jak obliczamy liczbę zwierząt lądowych, można przeczytać w tym artykule.
Oprócz zwierząt lądowych, wiele ryb również zostanie ocalonych, jeśli owoce morza są elementem Twojej codziennej diety. Trudno oszacować dokładne liczby, ponieważ ilość ryb często podaje się w kilogramach lub tonach, a nie jako jednostki. Pewne jest jednak, że liczba ryb i innych organizmów morskich, które muszą zginąć, aby zaspokoić globalny popyt na owoce morza, zdecydowanie przewyższa liczbę zwierząt lądowych.
Wpływ na środowisko
W ProVeg chcemy jasno i rzetelnie pokazywać wpływ Twoich wyborów żywieniowych na środowisko, w kontekście Twojego kraju i w oparciu o wiarygodne dane naukowe.
Postanowiliśmy oprzeć nasze obliczenia wpływu na inicjatywie Planet-Based Diets WWF3.
Ten ambitny projekt wykorzystuje obszerne dane, aby oszacować, w jaki sposób przejście na bardziej roślinne diety może zmniejszyć presję wywieraną na środowisko – w tym emisję gazów cieplarnianych, wykorzystanie gruntów i wody – dla niemal każdego kraju na świecie.
Wiele badań dotyczących wpływu zmian w diecie koncentruje się albo na średnich globalnych, albo na jednym kraju. Co więcej, większość analiz dotyczy diet zachodnich. Jeśli chcieliśmy dotrzeć do ludzi z różnych części świata, potrzebowaliśmy zestawu danych, który odzwierciedlałby narodowe wzorce żywieniowe i ślady środowiskowe, a jednocześnie byłby porównywalny między różnymi krajami.
Projekt Planet-Based Diets WWF właśnie to umożliwia. Ich metodologia uwzględnia dane żywieniowe na poziomie krajowym z Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz szczegółowe ślady środowiskowe różnych grup produktów spożywczych. Dzięki temu można oszacować, w jaki sposób przejście na dietę roślinną, wegetariańską lub fleksitariańską w Twoim kraju wpływa na środowisko4. Takie podejście sprawia, że dane są znacznie bardziej zrozumiałe i dokładne dla uczestników na całym świecie.
Na podstawie rocznych skutków obecnych diet i diet roślinnych obliczyliśmy potencjalne oszczędności w okresie 30 dni:
- Dieta w pełni roślinna przez 30 dni: 91.32 kg CO₂ (odpowiada przejechaniu ok. 838 mil samochodem)
- Dieta wegetariańska przez 30 dni: 67.23 kg CO₂ (ok. 617 mil)
- Dieta fleksitariańska przez 30 dni: 50.3 kg CO₂ (ok. 461 mil)
CO₂
Ograniczenie mięsa jest jednym z najskuteczniejszych sposobów zmniejszenia śladu węglowego. Sama branża hodowlana odpowiada za nawet 20% globalnej emisji gazów cieplarnianych.5
Redukując produkty pochodzenia zwierzęcego choćby przez miesiąc, możesz znacząco zmniejszyć swój indywidualny wpływ6 7 8 9. Liczne badania pokazują oszczędność zasobów wynikającą z ograniczenia spożycia mięsa – pełny przegląd znajdziesz na FoodSystemData.
Dla porównania, przyjęliśmy, że nowy samochód osobowy w UE emituje średnio ok. 109 g CO₂ na kilometr10.
- Dieta w pełni roślinna przez 30 dni: 91.32 kg CO₂ (odpowiada przejechaniu ok. 838 mil samochodem)
- Dieta wegetariańska przez 30 dni: 67.23 kg CO₂ (ok. 617 mil)
- Dieta fleksitariańska przez 30 dni: 50.3 kg CO₂ (ok. 461 mil)
Oszczędności mogą być większe lub mniejsze, w zależności od tego, co jesz, gdzie mieszkasz i skąd pochodzi Twoje jedzenie.
Woda
Na świecie około 70% wody zużywanej przez ludzi przypada na sektor rolniczy11. Produkcja produktów zwierzęcych wymaga znacznie więcej wody niż produkcja roślinnych źródeł białka, takich jak fasola czy pełne ziarna, dlatego ograniczenie spożycia produktów zwierzęcych może znacząco zmniejszyć zapotrzebowanie na wodę w regionach produkujących żywność.
Rośliny potrzebują wody, aby rosnąć, a produkcja mięsa wymaga, aby zwierzęta zjadały dużo roślin. Istnieją różne metody oceny zużycia wody, m.in. ślad wodny, wykorzystanie wody słodkiej czy ślad wodny uwzględniający niedobory (więcej informacji tutaj). Badania pokazują12, że produkty roślinne i diety roślinne generalnie wymagają mniej wody13.
Potencjalne oszczędności wody przy uczestnictwie w Veggie Challenge14:
- Dieta w pełni roślinna przez 30 dni: 11 014 litry
- Dieta wegetariańska przez 30 dni: 6 411 litrów
- Dieta fleksitariańska przez 30 dni: 3 945 litrów
Grunty
Dieta roślinna wymaga też znacznie mniej ziemi do produkcji żywności, w tym ziemi, która byłaby potrzebna na uprawę paszy dla zwierząt. Duża część wylesiania w Ameryce Południowej wynika np. z upraw soi przeznaczonej na paszę dla zwierząt – w sumie 75% światowej produkcji soi trafia do zwierząt, a nie do ludzi15. Ogólnie rzecz biorąc, produkty zwierzęce zajmują ok. 80% globalnych gruntów rolnych, dostarczając jedynie 17% kalorii i 37% białka na świecie.
Potencjalna powierzchnia ziemi zaoszczędzona dzięki Veggie Challenge:
- Dieta w pełni roślinna przez 30 dni: ok. 56.3 m²
- Dieta wegetariańska przez 30 dni: ok. 48.9 m²
- Dieta fleksitariańska przez 30 dni: ok. 32.05 m²
Więcej informacji o Veggie Challenge: https://veggiechallenge.pl/
Zastrzeżenie:
Podane liczby mają charakter edukacyjny i są jedynie orientacyjne. Rzeczywisty wpływ i potencjalne oszczędności mogą się różnić w zależności od indywidualnej diety. Dane te są udostępniane „takie, jakie są”, bez jakichkolwiek gwarancji, wyraźnych ani dorozumianych.
Przypisy:
- W praktyce zmniejszasz popyt na produkty zwierzęce, więc ratujesz życie zwierząt w przyszłości
- Dane obejmują bezpośrednie spożycie zwierząt lądowych i ryb. Dane dotyczące zwierząt lądowych uzyskano na podstawie danych o produkcji i konsumpcji z Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO): Food and Agriculture Organization of the United Nations (2025): Livestock primary. FAOSTAT Database. Rome, Italy. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QL and Food and Agriculture Organization of the United Nations (2025): New Food Balances. FAOSTAT Database. Rome, Italy. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/FBS.
- WWF: The impacts in each country. Available at:
https://planetbaseddiets.panda.org/national-impacts - WWF (2020): Bending the Curve: The Restorative Power of Planet-Based Diets. Available at:
https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/bending-the-curve—the-restorative-power-of-planet-based-diets-full-report.pdf - Xu, X., P. Sharma, S. Shu, et al. (2021): Global greenhouse gas emissions from animal-based foods are twice those of plant-based foods. Nature Food 2(9), 724–732. doi:10.1038/s43016-021-00358-x
- E. Hallstrom, A. Carlsson-Kanyama, P. Borjesson. (2015). Environmental impact of dietary change: a systematic review. Journal of Cleaner Production 91 1-11.
- Scarborough, P., P. N. Appleby, A. Mizdrak, et al. (2014): Dietary greenhouse gas emissions of meat-eaters, fish-eaters, vegetarians and vegans in the UK. Climatic Change 125(2), 179–192. doi:10.1007/s10584-014-1169-1
- Abejón, R., L. Batlle-Bayer, J. Laso, et al. (2020): Multi-Objective Optimization of Nutritional, Environmental and Economic Aspects of Diets Applied to the Spanish Context. Foods 9(11), Multidisciplinary Digital Publishing Institute, 1677. doi:10.3390/foods9111677
- Springmann, M., L. Spajic, M. A. Clark, et al. (2020): The healthiness and sustainability of national and global food based dietary guidelines: modelling study. BMJ m2322. doi:10.1136/bmj.m2322 doi:10.1136/bmj.m2322
- European Environment Agency (2024): CO2 emissions performance of new passenger cars in Europe. Available at: https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/co2-performance-of-new-passenger
- WWAP (2017): The United Nations World Water Development Report 2017. Wastewater: The Untapped Resource. UNESCO, Paris.
- ProVeg International (2025): Water use. Available at: https://proveg.org/fsd-article/water-use/
- For example:
- Poore, J. & T. Nemecek (2018): Reducing food’s environmental impacts through producers and consumers. Science 360(6392), 987–992. doi:10.1126/science.aaq0216
- Scarborough, P., M. Clark, L. Cobiac, et al. (2023): Vegans, vegetarians, fish-eaters and meat-eaters in the UK show discrepant environmental impacts. Nature Food doi:10.1038/s43016-023-00795-w doi:10.1038/s43016-023-00795-w
- Vanham, D., S. Comero, B. M. Gawlik, et al. (2018): The water footprint of different diets within European sub-national geographical entities. Nature Sustainability 1(9), 518–525. doi:10.1038/s41893-018-0133-x
- Harris, F., C. Moss, E. J. M. Joy, et al. (2019): The Water Footprint of Diets: A Global Systematic Review and Meta-analysis. Advances in Nutrition doi:10.1093/advances/nmz091 doi:10.1093/advances/nmz091
- A.Y. Hoekstra (2015). The Water Footprint: The Relation Between Human Consumption and Water Use. The Water We Eat, Springer Water, pp 35-48. Calculated from table 2 (page 44).
And more.
- A.Y. Hoekstra (2015). The Water Footprint: The Relation Between Human Consumption and Water Use. The Water We Eat, Springer Water, pp 35-48. Calculated from table 2 (page 44). Unfortunately they did not calculate savings for a vegan diet. If we assume that all consumed calories come from plant-based foods the number might be as high as 57.000 liters for a vegan diet.
- FCRN (2020): Soy: food, feed, and land use change. Available at: https://tabledebates.org/building-blocks/soy-food-feed-and-land-use-change [Accessed 04.03.2021]
