Od 1 września w placówkach oświaty zacznie obowiązywać rozporządzenie z 16 lutego 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 197). Dokument ten reguluje, jak ma wyglądać żywienie zbiorowe w szkołach i przedszkolach. Dla intendentek, dyrektorów i kucharzy oznacza to kilka nowości.
Wejście w życie nowych przepisów wiąże się z wprowadzeniem nowych receptur i zmianą w sposobie planowania posiłków. Poza materiałami dostępnymi na stronie Fundacji ProVeg (e-bookiem z przepisami, przewodnikiem i checklistą dla dyrekcji oraz personelu kuchennego oraz kalkulatorem do obliczania zapotrzebowania produktów) warto sięgnąć też po inne źródła. Zebraliśmy e-booki, normy żywienia i warsztaty kulinarne, które pomogą przygotować się do wspomnianych zmian, zainspirują nowymi recepturami i odpowiedzą na nurtujące pytania.
E-booki, które warto mieć pod ręką
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) od lat gromadzi na swojej stronie materiały wspierające osoby odpowiedzialne za żywienie zbiorowe. „Strączkowe są zdrowe!” to publikacja, która wyjaśnia miejsce strączków na Talerzu Zdrowego Żywienia, ich wartość odżywczą oraz rolę w profilaktyce chorób. Zawiera również praktyczne wskazówki, jak prawidłowo przygotowywać rośliny strączkowe oraz przepisy na dania z ich udziałem. Warto zapisać stronę NCEŻ, ponieważ regularnie pojawiają się tam nowe, sprawdzone materiały.
Obszerny, praktyczny przewodnik NCEŻ łączący wiedzę o diecie planetarnej i roślinach strączkowych z konkretnymi wymaganiami rozporządzenia z 2026 r. Zawiera listy kontrolne do samodzielnej oceny jadłospisu, przykładowe rozkłady posiłków obiadowych oraz przepisy gotowe do wykorzystania w kuchni przedszkolnej i szkolnej.
Praktyczne narzędzie od Green REV Institute (Bezpieczna Żywność) zawierające gotowy tygodniowy jadłospis roślinny (ze śniadaniami), zgodny z normami żywieniowymi dla dzieci w wieku szkolnym. Opracowała go dietetyczka kliniczna specjalizująca się w dietach roślinnych. Publikację uzupełniają komentarze ekspertek i ekspertów o wpływie żywienia na zdrowie dzieci oraz o jego znaczeniu dla klimatu.
Warszawski program „Wiem, co jem” oferuje poradnik z 2023 roku. Publikacja została przygotowana pod kątem starego rozporządzenia, ale zawiera informacje dotyczące diety przyjaznej planecie oraz receptury dań roślinnych.
WWF Polska prowadzi od kilku lat program dla szkół, w ramach którego przygotował m.in. materiały szkoleniowe dedykowane również intendentkom i intendentom. Mimo że program się zakończył, wciąż można skorzystać z materiałów do niego przygotowanych. E-booki zawierają przykłady roślinnych podwieczorków dla przedszkolaków i obiadów dla uczniów szkół.
Normy żywienia
Aktualne normy dla populacji Polski z 2024 roku, które będą ważnym narzędziem w pracy intendentów i dietetyków szkolnych. Znajdują się tu tabele dotyczące wartości energetycznej dla różnych grup wiekowych. Są one potrzebne do wyliczania normy średnioważonej jadłospisu dekadowego. W publikacji znajdują się także informacje o rekomendowanych ilościach najważniejszych składników odżywczych dla dzieci.
Sprawdź swój jadłospis
To bardzo ciekawe i unikatowe narzędzie od Fundacji Jadłonomia. W „Czy ten jadłospis spełnia nowe zasady?” wpisujesz tygodniowy jadłospis, odpowiadasz na kilka pytań go dotyczących i otrzymujesz informację zwrotną z tym, co się zgadza z rozporządzeniem, a co trzeba poprawić. Kryteria używane na stronie opierają się na rozporządzeniu z 16 lutego 2026 r. oraz przewodniku NCEŻ „Strączki da się lubić!”, do którego odsyłamy również w naszym artykule powyżej.
Warsztaty kulinarne
Program Fundacji ProVeg oferuje praktyczne szkolenia dla personelu kuchennego i intendentek. Pomaga ono w przygotowywaniu pełnowartościowych dań roślinnych, a receptury są zgodne z nowym rozporządzeniem.
Bezpłatne warsztaty edukacyjno-kulinarne NCEŻ, prowadzone równolegle dla dwóch grup: uczniów szkół podstawowych oraz intendentów i pracowników kuchni. Program dla dorosłych obejmuje m.in. dietę planetarną w praktyce, komponowanie jadłospisów zgodnie z nowym rozporządzeniem oraz gotowanie potraw na bazie roślin strączkowych. Dla dzieci natomiast warsztaty łączą naukę z praktycznym gotowaniem i zabawą. Zajęcia uczą je zasad zdrowego żywienia i zachęcają do sięgania po wartościowe produkty.
Warszawskie Laboratorium Innowacji Społecznych „Synergia” posiada miejską pracownię kulinarną w stolicy. Dla dzieci od 10. roku życia oferują darmowe warsztaty kulinarne. Wśród instruktorów jest szef kuchni specjalizujący się w kuchni roślinnej. Dlatego część warsztatów uczy gotowania konkretnych roślinnych dań razem z dziećmi. Jest to dobry pomysł na aktywność, która pomaga oswoić dzieci z roślinami strączkowymi poza stołówką.
Dodatkowe materiały Fundacji ProVeg
Poza materiałami Fundacji ProVeg wspomnianymi na wstępie artykułu, ostatnio pojawiły się nowe pozycje. Organizacja stale pracuje nad nowymi sposobami wsparcia dla wszystkich zaangażowanych w żywienie dzieci:
Materiał zawiera praktyczne rekomendacje dla dyrekcji: jak wdrożyć zmiany w stołówce, jak efektywnie współpracować z intendentami i firmami cateringowymi oraz jak zbudować strategię komunikacji z rodzicami i uczniami. Publikacja jest dostępna do pobrania po wypełnieniu krótkiego formularza.
Bezpłatny webinar dla rodziców odbędzie się 24 września 2026 r., o godzinie 19.00. Poprowadzi go ambasadorka ProVeg, diet coach i znana z telewizji śniadaniowej promotorka kuchni roślinnej Katarzyna Gubała. Podczas spotkania odpowie na najczęściej zadawane pytania rodziców. Aby w nim uczestniczyć, wystarczy się zarejestrować
Gotowa prezentacja przygotowana z myślą o wrześniowych zebraniach z rodzicami dla grona pedagogicznego. W prosty sposób tłumaczy, co zmienia nowe rozporządzenie oraz pokazuje roślinne wersje znanych i lubianych przez dzieci dań (nuggetsy, spaghetti z klopsikami, burgery). Znajdziemy w niej również informacje o korzyściach zdrowotnych dla dziecka wynikających z obecności roślin strączkowych w diecie. Materiał kończy się linkiem do pobrania poradnika dla rodziców.
Publikacja zawiera podpowiedzi, argumenty na zebrania z rodzicami oraz pokazuje, jak rozmawiać z dziećmi o posiłkach. Pomaga rozwiać wątpliwości oraz budować pozytywne nawyki żywieniowe w społeczności szkolnej.
Publikacja zawiera zadania angażujące dzieci, wskazówki dotyczące bilansowania talerza, kalendarz sezonowości, odpowiedzi na najczęstsze obawy oraz przewodnik po sprytnych zamiennikach mięsa, jaj i nabiału w domowej kuchni.
Zestaw zawiera barwne plakaty (A4 i A3): z bohaterami ze świata roślin, z roślinnymi przykładami ulubionych dań dla dzieci, z kalendarzem sezonowości oraz kolorowe naklejki z wesołymi hasłami. Materiały pomagają budować pozytywne nawyki żywieniowe poprzez zabawę w szkole i domu.
Podsumowanie
Jak widać powyżej, jest wiele miejsc, z których można czerpać wiedzę i inspiracje, by przygotować się na 1 września. Jeśli wciąż nasuwają się wątpliwości dotyczące interpretacji zapisów rozporządzenia, odpowiedzi warto szukać na stronie NCEŻ. To właśnie tam, z ramienia Ministerstwa Zdrowia, można zgłaszać wszelkie pytania. Tutaj znajdują się dotychczas zadane pytania dotyczące dokumentu.
Mamy nadzieję, że dzięki tym materiałom praca osób zaangażowanych w żywienie dzieci stanie się prostsza i uda się zadbać o zdrowsze nawyki żywieniowe polskich dzieci.
Patrycja Korszun – konsultantka Fundacji ProVeg, dietetyczka kliniczna pracująca w szkole oraz przychodni. Wspiera w tworzeniu zdrowych i zrównoważonych jadłospisów oraz prowadzeniu edukacji żywieniowej. Autorka tekstów i gier dotyczących dietetyki. Promuje dietę roślinną i profilaktykę chorób cywilizacyjnych, łącząc wiedzę naukową z praktycznym doświadczeniem w pracy w gabinecie. Miłośniczka zwierząt.
