
DEKLARACJA Z BELÉM W SPRAWIE DIET BOGATYCH W ROŚLINY
Deklaracja ta, złożona przez liderów samorządów miejskich i regionalnych, organizacji pozarządowych i innych interesariuszy, wzywa rządy krajowe do promowania zdrowej i zrównoważonej diety poprzez opracowanie i wdrożenie planów działania na rzecz żywności pochodzenia roślinnego.

Uznając różnorodną rolę1 2, jaką dieta bogata w rośliny odgrywa w łagodzeniu kryzysu klimatycznego, Deklaracja z Belém wzywa rządy krajowe do opracowania i wdrożenia kompleksowych i ambitnych planów działania na rzecz promowania żywności bogatej w rośliny w całym społeczeństwie.
Plany działania powinny wprowadzać konkretne środki zachęcające do produkcji i konsumpcji żywności pochodzenia roślinnego3 poprzez inicjatywy wspierane przez rządy krajowe oraz angażujące miasta i samorządy regionalne.
Jako sygnatariusze tego listu zobowiązujemy się do wzmocnienia wspólnych i integracyjnych wysiłków na rzecz przyspieszenia przejścia na dietę bogatszą w rośliny poprzez opracowanie krajowych planów działania na rzecz żywności pochodzenia roślinnego przez wszystkie państwa członkowskie ONZ.
01
Mitygacja zmian klimatu

Biorąc pod uwagę, że prawie wszystkie kraje określają systemy rolno-spożywcze jako priorytet w zakresie przystosowania się do zmian klimatu (94%) i łagodzenia ich skutków (91%) w swoich krajowo ustalanych wkładach w redukcje emisji (NDC), a także biorąc pod uwagę ogromny potencjał systemów rolno-spożywczych jako rozwiązań klimatycznych, zwłaszcza gdy kraje przedłożą swoją trzecią rundę NDC w 2025 r4,
Uznając, że ponad 150 krajów podpisało Deklarację ZEA z COP28 w sprawie zrównoważonego rolnictwa, odpornych systemów żywnościowych i działań w dziedzinie klimatu, aby przejść od praktyk emitujących większe ilości gazów cieplarnianych do bardziej zrównoważonych podejść do produkcji i konsumpcji5,

Uznając, że raport Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) z 2022 r. w sprawie łagodzenia zmian klimatu podkreśla zmiany w kierunku diety bogatej w rośliny jako ważne mechanizmy mitygacyjne6,
Odnotowując również, że IPCC stwierdza, że dieta bogata w rośliny może prowadzić do znacznego zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych (GHG) w porównaniu z obecnymi wzorcami żywieniowymi w większości krajów uprzemysłowionych7 8,
02
Korzyści dla zdrowia publicznego
Uznając, że diety bogate w rośliny są powszechnie kojarzone z niższym ryzykiem przedwczesnej umieralności i zapewniają ochronę przed chorobami niezakaźnymi9,
Zwracając uwagę, że w raporcie IPCC 2022 dotyczącym łagodzenia zmian klimatu stwierdzono, że „zbilansowane diety” to takie, które zawierają gruboziarniste zboża, rośliny strączkowe, owoce i warzywa oraz orzechy i nasiona10,
Odnotowując, że Program Środowiskowy ONZ11 stwierdza, że roślinne źródła białka, takie jak fasola, groch i soczewica, mogą zaspokoić potrzeby żywieniowe większości zdrowych osób dorosłych i zmniejszyć indywidualny ślad węglowy,

03
Ochrona bioróżnorodności
Uznając, że niezależny raport poparty przez Program Środowiskowy ONZ określa przejście na dietę bogatszą w rośliny jako jedną z trzech kluczowych dźwigni zmniejszających presję na użytkowanie gruntów, ograniczających utratę różnorodności biologicznej i tworzących bardziej zrównoważony system żywnościowy12,
Uznając, że przejście na żywność pochodzenia roślinnego w krajach o wysokim dochodzie daje „podwójną dywidendę” w postaci 61% redukcji emisji gazów cieplarnianych z rolnictwa w tych krajach i sekwestracji dwutlenku węgla odpowiadającej 14-letnim globalnym emisjom rolniczym z ponownie znaturalizowanych uwolnionych gruntów13 14,

04
Bezpieczeństwo żywnościowe i odporność

Uznając, że wiele krajów Globalnego Południa ma bogate w rośliny tradycje żywieniowe, które należy zachować w celu utrzymania bezpieczeństwa żywnościowego, dziedzictwa kulturowego i rdzennej wiedzy15,
Zwracając uwagę, że lokalna produkcja żywności w małych rozwijających się państwach wyspiarskich, w których tradycyjna dieta od dawna kładzie nacisk na bogatą w błonnik żywność pochodzenia roślinnego, może pomóc w odzyskaniu i przywróceniu zdrowych i odpornych na zmiany klimatu systemów żywnościowych w tych krajach16,
Uznając, że uprawa większej ilości żywności do bezpośredniego spożycia przez ludzi, a nie jako paszy dla zwierząt, może zwiększyć dostępność żywności do bezpośredniego spożycia przez ludzi17 18 19 20,

My, niżej podpisani, w związku ze zbliżającą się Konferencją Stron UNFCCC w Brazylii, wzywamy państwa członkowskie ONZ do:
- Ustanowienie krajowych planów działania na rzecz żywności pochodzenia roślinnego w celu promowania zdrowej, zrównoważonej diety – od pola do stołu – w celu zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego i odporności, poprawy zdrowia publicznego, łagodzenia zmian klimatu, ochrony i przywracania różnorodności biologicznej, zapewnienia korzyści ekonomicznych i spójności polityki.
- Zobowiązanie się do opublikowania krajowych planów działania na rzecz żywności pochodzenia roślinnego w terminie umożliwiającym ich przedłożenie do dyskusji na COP32 w 2027 r.
- Zobowiązanie się do wsparcia finansowego wdrażania krajowych planów działania na rzecz żywności pochodzenia roślinnego z budżetów na promocję produktów rolno-spożywczych.

Lista signatariuszy
City of West Hollywood, California, United States
Ian Middleton
Councilor
Oxford City Council
Chelsea Byers
Mayor
West Hollywood, United States
Jacob Sanders
Councilor and Leader of the Labor Group
Forest of Dean District
Jackie Dale
Councilor
Forest of Dean District
Bolli ismail Serunjjogi
Administrative Director
Kabalagala parish Council
Doug Maskell
Councilor
Caledon, Canada
Sebastian Everding
Member of the European Parliament
Anna Strolenberg
Member of the European Parliament
Juliet Voisey
Councilor
St Albans District, UK
Anja Hazekamp
Member of the European Parliament
Sigrid Friis
Member of the European Parliament
Maria Noichl
Member of the European Parliament
Jutta Paulus
Member of the European Parliament
Tilly Metz
Member of the European Parliament
Lena Schilling
Member of the European Parliament
Kamala Kugan
Councilor
RBK, UK
Cristina Guarda
Member of the European Parliament
Isabella Do
Councilor
City of Greater Dandenong in Victoria, Australia
Louise Gooch
Councilor
East Suffolk Council, UK
Martin Fodor
Chair of the Environment and Sustainability Committee for Bristol
Bristol City Council, UK
Ramus Langhoff
Head of the Danish Parliament’s Delegation to COP30
Atte Harjanne
Member of the Finnish Parliament
Emma Hurst
Member of the Parliament of New South Wales, Australia
Meyrem Almaci
Member of the federal parliament, Belgium
Nadia Naji
Member of the Flemish parliament, Belgium
Georgie Purcell
Member of the Parliament of Northern Victoria, Australia
Amanda Dorn MLC
Member of the Legislative Council of West Perth WA, Australia






































































































Skontaktuj się
Aby uzyskać więcej informacji, prosimy o kontakt pod z
Dołącz do listy

References
- Benton, T.G., C. Bieg, H. Harwatt et al. (2021): Food system impacts on biodiversity loss. Three levers for food system transformation in support of nature. Available at: https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/2021-02/2021-02-03-food-system-biodiversity-loss-benton-et-al_0.pdf [22.03.2025]
- Xu, X., P. Sharma, S. Shu, et al. (2021): Global greenhouse gas emissions from animal-based foods are twice those of plant-based foods. Nature Food 2(9), 724–732. doi:10.1038/s43016-021-00358-x
- Plant-based foods could range from fresh fruits, vegetables, whole-grains, legumes, nuts, edible fungi, tofu, tempeh, as well as plant-based alternatives to animal-sourced products that are nutrient-rich and compatible with WHO guidelines on salt, sugar and fat content.
- FAO (2024): COP29: New FAO analysis maps Nationally Determined Contributions, identifies opportunities, gaps and risks related to agrifood climate solutions. Available at: https://www.fao.org/newsroom/detail/cop29–new-fao-analysis-maps-nationally-determined-contributions–identifies-opportunities–gaps-and-risks-related-to-agrifood-climate-solutions/en [22.03.2025]
- FAO (2023): COP28 UAE Declaration on Sustainable Agriculture, Resilient Food Systems and Climate Action. Available at:: https://knowledge4policy.ec.europa.eu/publication/cop28-uae-declaration-sustainable-agriculture-resilient-food-systems-climate-action_en [22.03.2024]
- IPCC (2022): Climate Change 2022. Mitigation of Climate Change. Available at: ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_FullReport.pdf [09.05.2025]
- IPCC (2019): Figure 5.12 from the Special Report on Climate Change and Land. Available at: https://www.ipcc.ch/srccl/chapter/chapter-5/5-5-mitigation-options-challenges-and-opportunities/5-5-2-demand-side-mitigation-options/5-5-2-1-mitigation-potential-of-different-diets/figure-5-12/ [22.03.2025]
- IPCC (2022): Summary for Policymakers. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA. Doi: 10.1017/9781009157926.001
- WHO Regional Office for Europe (2021): Plant-based diets and their impact on health, sustainability and the environment. A review of the evidence. Available at: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/349086/WHO-EURO-2021-4007-43766-61591-eng.pdf [22.03.2025]
- IPCC (2022): Climate Change 2022. Mitigation of Climate Change. Available at: ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_FullReport.pdf [09.05.2025]
- UNEP (2022): Enabling Sustainable Lifestyles in a Climate Emergency. Available at: https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/39972/Lifestyles_climate.pdf [22.03.2025]
- Benton, T.G., C. Bieg, H. Harwatt et al. (2021): Food system impacts on biodiversity loss. Three levers for food system transformation in support of nature. Available at: https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/2021-02/2021-02-03-food-system-biodiversity-loss-benton-et-al_0.pdf [22.03.2025]
- Sun, Z., L. Scherer, et al. (2022): Dietary change in high-income nations alone can lead to substantial double climate dividend. Nature Food 3(1), 29–37. Doi: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37118487/
- Poore, J. & T. Nemecek (2018): Reducing food’s environmental impacts through producers and consumers. Science 360(6392), 987–992. doi:10.1126/science.aaq0216
- Mburu, S. W., G. Koskey, J. M. Kimiti, et al. (2016): Agrobiodiversity conservation enhances food security in subsistence-based farming systems of Eastern Kenya. Agriculture & Food Security 5(1), 19. Doi: 10.1186/s40066-016-0068-2.
- Marrero, A. & J. Mattei (2022): Reclaiming traditional, plant-based, climate-resilient food systems in small islands. The Lancet Planetary Health 6(2), e171–e179. doi:10.1016/S2542-5196(21)00322-3
- Cassidy, E. S., P. C. West, J. S. Gerber, et al. (2013): Redefining agricultural yields: from tonnes to people nourished per hectare. Environmental Research Letters 8(3), 034015. Doi:10.1088/1748-9326/8/3/034015
- Chatzimpiros, P. & S. Harchaoui (2023): Sevenfold variation in global feeding capacity depends on diets, land use and nitrogen management. Nature Food. Doi:10.1038/s43016-023-00741-w
- Erb, K.-H., C. Lauk, T. Kastner, et al. (2016): Exploring the biophysical option space for feeding the world without deforestation. Nature Communications 7 11382. doi:10.1038/ncomms11382
- Gerten, D., V. Heck, J. Jägermeyr, et al. (2020): Feeding ten billion people is possible within four terrestrial planetary boundaries. Nature Sustainability 3(3), 200–208. doi:10.1038/s41893-019-0465-1
- ARE (2024): Kitchen of the Future. Available at: Kitchen-of-the-Future_-The-economic-and-environmental-benefits-of-protein-diversification-in-Thailand_compressed.pdf [09.05.2025]
- Saget, C., A. Vogt-Schilb & T. Luu (2020). Jobs in a Net-Zero Emissions Future in Latin America and the Caribbean. Inter-American Development Bank and International Labour Organization, Washington D.C. and Geneva.



